Nieuwsbrief december 2011

Beste Vrienden van Tikondane,

Fondsenwerving en Donaties

In deze tijd van recessie het valt niet mee om fondsen te werven maar langzaam, dankzij jullie,  hebben wij ruim de helft van het bedrag verzameld om een rondavel te laten bouwen op het terrein van Tiko. Nu  nog het resterende bedrag. Het moet lukken in 2012!

Wij willen een rondavel bouwen – een traditioneel rond Afrikaans huisje met sanitaire voorziening –  als deel van het community-based tourism  project, een inkomen- generend project dat moet zorgen dat Tiko genoeg geld binnen krijgt om zichzelf draaiend te houden. Zo’n  rondavel biedt een modern gastenverblijf met een Afrikaanse sfeer. De stichting heeft ervoor gekozen toerisme op Tiko te ontplooien omdat het de meest voor de hand liggende bron van inkomen is. Tiko is makkelijk te bereiken per auto en openbaar vervoer, en is ook vermeld in de Lonely Planet.

Dankzij Birgitte Goris, een vroeger bestuurslid, en de Stichting Rommelmarkt Huijbergen die de opbrengst van hun jaarlijkse rommelmarkten geheel ten goede laat komen aan goede doelen, waaronder dit jaar 2011, ook Stichting Tiko die 500 euro krijgt.

Onze nieuwe bestuurslid, Vera Wouters, heeft ook 500 euro verzameld tijdens een feest voor familie en vrienden bij haar thuis.

In verband met hun grote tuin feest in de zomer, ter ere van de verjaardag van Frans v.d. Grinten, blijven vrienden en familie nog steeds donaties sturen. Per 30 november is de opbrengst 1.524 euro geworden. Dit is inclusief  170 euro die is opgebracht door de portret foto’s gemaakt tijdens het feest door Liesbeth Kuipers.

 

Nieuwe Bibliotheek

Met een donatie van Stichting ’t Arme Kinderhuys en het Arme Weeshuys der Kercken van Breda er wordt op dit moment in Tiko een nieuwe bibliotheek ingericht voor het school. De werkzaamheden worden uitgevoerd door de Tiko timmerwerkplaats.  Austin en de Duitse vrijwilliger, Simon, maken de nodige boekenkasten.

 

Het begin

Ons wordt vaak gevraagd hoe wij Tiko ontdekt hebben – zo’n klein plaatsje zeven uur rijden verwijderd van Lusaka, het hoofd stad van Zambia. Het antwoord is makkelijk en de vinger wijst naar: Paul Splint.

Paul en zijn vrouw Arlet wonen nu in Laren, in ‘t Gooi, maar dat was niet altijd het geval. Paul heeft Afrika ontdekt in de zestiger jaren toen hij als vrijwilliger naar Kenia ging met  de SNV (Stichting Nederlandse Vrijwilligers). Eenmaal in Afrika geweest en laat het continent je niet meer los.  ‘Africa gets under your skin’  zeggen de Engelsen. Dus toen was het Kameroen, waar hij zijn vrouw ontmoette, en daarna Zambia, waar Paul & Arlet en hun zoontje verhuisden en waar hun twee dochters geboren werden. Terug in Laren en met de VUT was het alleen een kwestie van tijd voordat zijn huisarts hem in 2001 vroeg een klusje te klaren en een jaar naar een ziekenhuis in Zambia te gaan om groot onderhoud op te zetten.

Het ziekenhuis was het St. Francis Ziekenhuis in Katete. Deze huisarts had zelf in het ziekenhuis gewerkt als chirurg en eenmaal terug in Laren heeft hij in 1993 geholpen de Medische Support Groep (MSG),  vanuit het ziekenhuis ’t Gooi, op te zetten. Deze MSG steunt het Zambiaanse ziekenhuis nog steeds. Paul heeft gouden handen en veel technisch inzicht. Sindsdien gaat hij regelmatig terug naar St. Francis (hij is pas geweest) en Arlet gaat soms ook omdat zij intussen secretaris geworden is van de MSG. Paul gaat natuurlijk even buurten bij Tiko waar hij veel mensen kent en waar hij kan genieten van een Zambiaanse biertje op de Tiko verandah.

In 2001- tijdens zijn eerste verblijf in het ziekenhuis – heeft hij Elke, die toen werkte op het ziekenhuis (verpleegstersopleiding), ontmoet. Hij heeft haar geholpen te verhuizen, per ossenkar, naar het aangrenzende terrein dat Tikondane Community Centre is geworden.
Paul heeft natuurlijk zijn kennissenkring in Nederland over Tiko en het ziekenhuis verteld, bijvoorbeeld, Niek van Dam. Niek ging ook naar St. Francis Ziekenhuis toe als technisch adviseur en Lorraine zijn vrouw – de penningmeester van onze stichting – ging mee en werkte op Tiko. Toen ging Anne naar Tiko, en daarna Maria …… en dan…  ‘the rest is history’.
Zo was de Stichting Tikondane geboren, zie ook:  www.stfrancishospital-msg.nl

 

Profile : Isaac Tembo

Altijd goed gekleed, vaak in pak en stropdas, de Tiko storekeeper Isaac Tembe komt iedere ochtend hobbelend de verandah op. Hij hobbelt al 37 jaar. Hij heeft een heup vervangende operatie nodig. Maar het gebeurt niet. Hij heeft tegen Elke gezegd dat ze geen moeite moet doen om het zeer grote bedrag  – miljoenen kwacha’s zegt hij- voor z’n operatie te vinden, en dat er veel urgenter problemen zijn die haar aandacht nodig hebben. Hij heeft leren leven met de pijn. Hij heeft ook leren leven met HIV. Hij is 69 jaar oud en vrij nuchter over zijn conditie. Gewoon aan de regels houden – medicijn op tijd nemen, regelmatig op controle, niet roken, af en toe een biertje, veel fruit, groenten en eieren eten. Het helpt ook dat hij een zorgzame echtgenote heeft. Catherine is veel jonger dan hij en heeft ook HIV. Toen Isaac op Tiko kwam wonen drie jaar geleden, besloot hij te hertrouwen. Zijn eerste vrouw stierf in 1997 (ze hadden negen kinderen samen, vijf zijn nog in leven). Hij ging terug naar zijn wortels – de plaats Msoro – naar het lokale ziekenhuis, en vroeg oude bekenden hem een geschikte vrouw te zoeken. Hij wilde een “ modern denkende, beschaafde, christelijke vrouw”. Ze ontmoetten elkaar slechts twee keer voordat Catherine verhuisde naar de woning van Isaac op het Tiko terrein. Sinds dien maakt Catherine deel uit van de afdeling “matten maken” en is vaak te zien samen met de andere vrouwen, zittende onder een boom, matten voor Tiko aan het weven.

Isaac heeft voor zich zelf een permanente plaats in het dagelijks leven van Tiko verworven. Hij heeft zeker zijn “vinger op de Tiko pols”. Hij is te vinden op de verandah zittend achter zijn voorraad boeken en een groot hoeveelheid sleutels waarmee hij het komen en gaan van goederen en voedsel in de gaten houdt.

Foto links: Isaac “op kantoor” met zijn assistent
Foto rechts: Isaac en Catherine thuis

Isaac heeft een lang en gevarieerd leven achter de rug en heeft in verschillende delen van Zambia gewoond. Het is een genot naar hem te luisteren als hij praat over de “highs and lows”of zijn carrière. Hij heeft een prachtige manier om zich uit te drukken en zijn Engels is rijkelijk gepeperd met heerlijke uitdrukkingen uit het koloniale verleden.

Hij is opgevoed in een christelijke en Godvruchtig gezin en is, in eerste instantie opgeleid als meteoroloog. In deze functie heeft hij vele jaren gewerkt op verschillende luchthavens in de vroege dagen van het Zambiaanse luchtverkeer. Hij heeft, natuurlijk, veel verhalen over extreme weer condities en zijn rol in “guiding pilots to safety”.
Hij heeft ook gewerkt voor de spoorweg maatschappij (een definite low) en daarna voor drie jaar voor een VN vluchtelingen camp (30,000 vluchtelingen uit Mozambique), waar hij de manager was van een groot warenhuis belast met de distributie van kleding en voedsel aan vluchtelingen.

En hoe kwam hij in Tiko terecht? Het was, zegt hij, “planned by God”. Hij verbleef toevallig in Katete bij vrienden, en op weg naar de zondagse dienst in de kerk op het ziekenhuis terrein, passeerde hij Tiko en zag het Tiko uithangbord. Op dat moment zocht hij naar werk. Misschien dacht hij, kan ik les geven aan volwassenen of schoonmaken. Hij vond de weg naar het kantoor van Elke waar hij de juiste man op de juiste plaats op het juiste moment bleek te zijn. Vrij onmiddellijk verhuisde hij naar de lege woning op het terrein en begon zijn functie als storekeeper. Dat was drie jaar geleden.
Maar hij is zeer bewust van de tijd die hem overblijft. Hij wil niet dat Catherine tot armoede vervalt als hij er niet meer is, dus hij heeft een stukje land gekocht vlakbij Tiko en wanneer hij weer wat geld heeft, is hij langzaam bezig een huisje te bouwen.
Hoe dan ook wij hopen dat hij nog vele jaren de rijke scharkering van de Tiko crew zal blijven versterken.

 

Manyana op z’n Zambiaans

Het beroemde Spaanse begrip manyana  heeft zijn Zambiaanse equivalent – mauwa. En dit heeft de  Duitse vrijwilliger, Simon, die  momenteel op Tiko verblijft, ondervonden.
Mauwa heeft een nog breder betekenis dan manyana. Het betekent natuurlijk morgen maar ook straks, volgende week, of zelfs gisteren! Kortom alle situaties die niets met nu te maken hebben. Simon heeft ontdekt dat als hij iets nodig heeft  hij er altijd mauwa aan toe moet voegen.

Voor een Duitser (en het geldt voor ieder noord Europeaan) die is groot gebracht met normen, tijdsbesef en nauwkeurigheid, is het eerste wat je leert op Tiko dat dingen niet gaan zoals je thuis gewend bent. Simon heeft ook pangono pangono geleerd, of  langzaam aan. Er gebeurt niets snel, men neemt de tijd. Het heeft geen zin om te stressen en als je dat doet wordt je raar aangekeken.

Met vallen en opstaan, heeft Simon na drie maanden de juiste benadering begrepen – veel praten, small talk, en dan gaat het meer geolied en het werk wordt makkelijker. Je moet gewoon leren begrijpen dat alles wel werkt, maar dan anders! Een belangrijk les in cultuurverschillen.

 

Blik vooruit:

Wij verheugen ons op de komst van Elke naar Nederland in april 2012.  Tijdens haar wereld reis (fondsenwerving) doet ze ook Breda aan. Jullie worden op de hoogte gehouden.

Het bestuur van Stichting Tikondane wenst iedereen fijne feestdagen en een voorspoedig 2012.
Peter, Lorraine, Maria, Vera & Anne

Graag opmerkingen via tikondanefoundation@gmail.com
Bezoek de Tikondane website www.tikondane.org
Bankrekening: 513694404 t.n.v. Stichting Tikondane